افتادگی رحم
افتادگی رحم (پرولاپس رحم) حالتی است که در آن رحم به دلیل ضعف عضلات کف لگن و بافتهای نگهدارنده، به سمت پایین یا حتی خارج از واژن جابهجا میشود. این عارضه معمولاً در زنانی که زایمانهای متعدد، یائسگی، یا فشار طولانیمدت روی ناحیه لگن را تجربه کردهاند، رخ میدهد.
علائم میتواند شامل احساس سنگینی یا فشار در لگن، درد کمر، مشکلات ادراری، یا احساس بیرونزدگی در واژن باشد. درمان افتادگی رحم بسته به شدت آن شامل تمرینات تقویت عضلات لگن، استفاده از پساری یا در موارد شدید، جراحی است.
صحبت های دکتر مرجان سخایی متخصص زنان، زایمان و نازایی در مورد افتادگی رحم
انواع افتادگی رحم
- افتادگی کامل (Complete Prolapse): رحم به طور کامل از محل اصلی خود خارج شده و به بیرون از واژن میآید.
- افتادگی جزئی (Incomplete Prolapse): رحم به سمت پایین حرکت کرده اما هنوز به طور کامل از واژن خارج نشده است.
- افتادگی درجه اول: رحم به سمت پایین حرکت کرده اما هنوز در داخل لگن قرار دارد.
- افتادگی درجه دوم: رحم به ورودی واژن نزدیک میشود اما هنوز از آن خارج نشده است.
- افتادگی درجه سوم: بخشی از رحم از ورودی واژن بیرون زده است.
- افتادگی دیوارههای واژن: این نوع افتادگی میتواند همراه با افتادگی رحم باشد و شامل موارد زیر است:
- سیستوسل: افتادگی دیواره جلویی واژن و مثانه
- رکتوسل: افتادگی دیواره پشتی واژن و رکتوم
- انتروسل: افتادگی دیواره بالایی واژن و روده کوچک
هر نوع افتادگی بسته به شدت و علائم نیاز به درمان متفاوتی دارد که شامل روشهای غیرجراحی یا جراحی میشود.
علت افتادگی رحم
افتادگی رحم معمولاً به دلیل ضعف یا آسیبدیدگی عضلات کف لگن و بافتهای نگهدارنده رحم ایجاد میشود. عوامل شایع عبارتاند از:
- زایمانهای طبیعی متعدد یا سخت: زایمانهای طولانی یا استفاده از ابزارهای کمکی مانند فورسپس میتوانند به عضلات و رباطهای لگن آسیب برسانند.
- یائسگی: کاهش سطح استروژن در دوران یائسگی باعث تضعیف بافتهای نگهدارنده رحم میشود.
- فشار مزمن روی لگن: مشکلاتی مانند یبوست مزمن، سرفههای طولانی (مثلاً در افراد مبتلا به آسم یا برونشیت مزمن)، یا بلند کردن اجسام سنگین مکرر میتوانند فشار اضافی به کف لگن وارد کنند.
- چاقی: وزن اضافی میتواند بار بیشتری بر عضلات و رباطهای لگنی وارد کند.
- جراحیهای لگنی قبلی: جراحیهایی که بر روی اندامهای لگنی انجام شدهاند ممکن است باعث ضعف ساختارهای نگهدارنده شوند.
- اختلالات بافت همبند: در برخی افراد، ضعف ژنتیکی در بافت همبند ممکن است باعث افزایش خطر افتادگی رحم شود.
- افزایش سن: با افزایش سن، عضلات و بافتهای نگهدارنده رحم به طور طبیعی دچار تضعیف میشوند.
- سابقه خانوادگی: ژنتیک میتواند در ضعف ساختارهای لگنی نقش داشته باشد و خطر افتادگی رحم را افزایش دهد.
مدیریت علتهای زمینهای و انجام تمرینات تقویت عضلات کف لگن میتواند به پیشگیری از این عارضه کمک کند.
علائم افتادگی رحم
- درد هنگام مقاربت جنسی
- مشکل در ادرار کردن یا حرکت روده ها
- درد در پایین کمر
- احساس پر بودن یا فشار در لگن
- احساس خارج شدن چیزی از واژن
- مشکل در راه رفتن
آیا افتادگی رحم را می توان با لیزر برطرف کرد؟
اگر واقعا آسیب ها در حدی باشد که دیافراگم لگن آسیب دیده باشد و بافت ها دچار شل شدگی شده باشند، که بیشتر در زایمان های طبیعی اتفاق می افتد، باید گفت که خیر لیزر کمکی در این زمینه نمی کند و این آسیب های بافتی باید در اتاق عمل توسط جراحی ترمیم شوند تا استحکام و مقاومت قبل را پیدا کند.
در موارد که سطح افتادگی خفیف باشد و در بعضی از بیماران خاص لیزر می تواند موثر باشد. چیزی که بیشتر از همه اینها کمک کننده می باشد، ورزش است. ورزش های کف لگن باعث می شود که عضلاتی که دچار از هم گسیختگی و آسیب شده اند دوباره قوام خود را بدست آورده و فعالیت خود را آغاز کنند.
آزمایشات لازم برای تشخیص افتادگی رحم
- پزشک متخصص با انجام معاینات لگنی و همچنین مشاهده سابقه پزشکی شما قادر به تشخیص افتادگی رحم می باشد.
- پزشک شما را در حالت دراز کشیده یا ایستاده معاینه می کند و از شما می خواهد که سرفه کنید یا زور بزنید تا فشار شکم بیشتر شود.
- گاهی اوقات در برخی از بیماران نیاز به پیلوگرام وریدی یا سونوگرافی کلیه می باشد که در این روش محلول رنگی درون رگ تزریق خواهد شد و با استفاده از عبور دادن اشعه ایکس، پیشرفت آن در مثانه مورد بررسی قرار می گیرد.
- از اولتراسوند برای بررسی مشکلات احتمالی دیگر استفاده می شود. در این آزمایش میله ای وارد شکم یا واژن می شود و توسط امواج صوتی تصاویری ایجاد شده و مورد بررسی قرار می گیرد.
درمان افتادگی رحم
درمان افتادگی رحم با توجه به میزان ضعیف شدن ساختار محافظ اطراف رحم صورت می گیرد.
درمان خانگی
ورزش های کِگِل باعث تقویت و سفت شدن ماهیچه های لگن می شود.
داروها
کرم ها، شامپوها و حلقه های استروژنی باعث تقویت و سرزندگی بافت های واژن می شود اما استروژن ها فقط برای خانم های یائسه مناسب می باشد.
جراحی
با توجه به سن افراد و میزان علاقمندی آنها به بارداری، می توان برای ترمیم یا بیرون آوردن رحم از روش جراحی استفاده کرد. یکی از روش های جراحی، عمل هیستروسکوپی رحم است که با توجه به وضعیت بیمار و تشخیص پزشک از این روش برای بیرون آوردن رحم استفاده می شود. در طی این عمل جراح می تواند به طور همزمان افتادگی رحم، دیواره واژن و مثانه و رکتوم را نیز برطرف کند.
تشکر
زنده باشین
دکتر مرجان سخایی عزیز یه تشکر ویژه میخواستم بکنم بابت همه مطالب خوبی که برامون میذارید؛ واقعا من خیلی به حرفاتون اعتماد دارم چون بارها ازشون نتیجه گرفتم. کلا یکی شما اعتماد دارم و یکی به مطالب سایت دکتر مونا کوچک پور. انشالله هرجه که هستید خیر ببینید خانم دکتر خوب و مهربون!