یائسگی زودرس چیست؟

اکثر زنان یائسگی را در حدود سنین ۴۵ تا ۵۵ سالگی تجربه می‌کنند. میانگین سن شروع یائسگی در کشور آمریکا، ۵۱ سال است. یائسگی زمانی اتفاق می افتد که تخمدان ها تولید تخمک را متوقف کرده و در نتیجه آن، سطح استروژن پایین می آید.

استروژن هورمونی است که چرخه تولید مثل را کنترل می کند. می‌توان گفت، زمانی که فرد بیش از ۱۲ ماه پریود نشده است، در دوران یائسگی است. اما علائم مرتبط مانند گرگرفتگی، مدت ها قبل از یائسگی در مرحله ای به نام پیش یائسگی شروع می شود. هر چیزی که به تخمدان ها آسیب برساند یا تولید استروژن را متوقف کند، می تواند باعث یائسگی زودرس شود. این شامل شیمی درمانی برای سرطان یا اوفورکتومی، همان برداشتن تخمدان ها، می‌شود. در این موارد، پزشک به فرد کمک می کند تا برای یائسگی زودرس آماده شود. اما در برخی موارد، بدن ممکن است، به طور طبیعی، یائسگی را زودتر شروع کند، حتی اگر تخمدان‌ هنوز درون بدن باشند.

یائسگی زودرس چیست؟

یائسگی زودرس به این معنی است که دوره‌های قاعدگی خانم‌ها قبل از ۴۵ سالگی متوقف شود. این عارضه می‌تواند به طور طبیعی اتفاق افتاده و یا یک عارضه جانبی در برخی درمان‌ها تلقی شود. اگر زیر ۴۵ سال سن دارید و متوجه شده اید که پریودتان به ندرت یا به طور کامل قطع شده، باید به پزشک متخصص مراجعه کنید.

علل یائسگی زودرس

درصورت کار نکردن تخمدان ها، یائسگی زودهنگام می تواند به طور طبیعی اتفاق بیفتد؛ به این شکل که، تخمدان ها تولید سطوح طبیعی برخی از هورمون ها، به ویژه هورمون استروژن را متوقف می‌کنند. نارسایی زودرس تخمدان تحت عنوان نارسایی اولیه تخمدان نیز شناخته می شود.

علت نارسایی زودرس تخمدان معمولا مشخص نیست. با این حال در برخی از زنان ممکن است به دلایل زیر ایجاد شود:

ناهنجاری های کروموزومی مانند زنان مبتلا به سندرم ترنر (یک بیماری خود ایمنی که در آن سیستم ایمنی شروع به حمله به بافت های خود بدن می کند. )

برخی عفونت ها مانند سل، مالاریا و اوریون که احتمال بروز آن ها، بسیار نادر است.

ارثی بودن نارسایی دهانه رحم: در برخی مواقع، اگر یکی از بستگان شما در سنین بسیار پایین (۲۰ سالگی یا اوایل ۳۰ سالگی) یائسگی را پشت سر گذاشته باشد، ممکن است برای شما نیز چنین شود.

درمان های بیماری سرطان: رادیوتراپی و شیمی درمانی می توانند باعث نارسایی زودرس تخمدان ها شوند که این عارضه می‌تواند دائمی یا موقت باشد. خطر یائسگی زودرس در این بیماران به موارد زیر بستگی دارد:

سن فرد: دخترانی که هنوز به بلوغ نرسیده اند می توانند درمان قوی تری را نسبت به زنان مسن تحمل کنند

نوع درمان انجام شده: هرکدام از انواع شیمی درمانی می توانند بر روی تخمدان ها تأثیر متفاوتی بگذارد. برای مثال تمام درمان های پرتودرمانی روی بدن شما متمرکز هستند و اگر درمان رادیوتراپی در اطراف مغز یا لگن باشد، خطر یائسگی زودرس در فرد افزایش می‌باید.

جراحی برای برداشتن تخمدان ها: برداشتن هر دو تخمدان با روش جراحی یائسگی زودرس را به همراه خواهد داشت. برای مثال، ممکن است نیاز به برداشتن تخمدان ها در طول هیسترکتومی (عملی برای برداشتن رحم) باشد، که منجر به یائسگی زودتر می شود.

علائم یائسگی زودرس

از اصلی ترین علائم یائسگی زودرس، به هم ریختن قاعدگی و یا قطع کامل آن بدون هیچ دلیل معتبری، مثل بارداری، می‌باشد. ممکن است برخی از زنان سایر علائم یائسگی معمولی را نیز داشته باشند. این علائم شامل موارد زیر است:

گرگرفتگی

عرق شبانه

خشکی واژن

ناراحتی در حین رابطه جنسی

مشکل در خوابیدن

خلق و خوی پایین

کاهش میل جنسی (لبیدو)

اضطراب

مشکلات حافظه

مشکل در تمرکز

 زنانی که از عارضه یائسگی زودرس رنج می‌برند، به دلیل کاهش سطح هورمون استروژن در معرض خطر ابتلا به پوکی استخوان و بیماری های قلبی عروقی هستند.

تشخیص یائسگی زودرس

پزشک متخصص بر اساس  موارد زیر می‌تواند یائسگی زودرس را تشخیص دهد:

علائم فرد

سابقه خانوادگی

آزمایش خون برای بررسی سطح هورمون

پس از تشخیص و تایید این عارضه باید مصرف دارو را تحت نظر پزشک متخصص شروع کرد.

درمان یائسگی زودرس

درمان اصلی برای یائسگی زودرس شامل مصرف قرص های ضد بارداری ترکیبی یا HRT برای جبران هورمون های از دست رفته است.

طبق تجویز پزشک فرد احتمالاً باید حداقل تا سن یائسگی طبیعی، حدود ۵۱ سالگی، این درمان را ادامه دهد. با ادامه درمان، از پوکی استخوان و سایر شرایطی که ممکن است بعد از یائسگی ایجاد شود، جلوگیری می کنیم. اگر فرد انواع خاصی از سرطان، مانند انواع مختلف سرطان سینه، داشته باشد، احتمالا نمی‌تواند درمان هورمونی را پیش بگیرد. در چنین شرایطی، پزشک در مورد سایر گزینه های درمانی و تغییرات سبک زندگی که می توان برای محافظت از سلامت خود ایجاد کرد، با فرد صحبت خواهد کرد. درصورت ادامه بروز علائم پس از مصرف دارو ها، باید روش های درمانی تخصصی تری از سر گرفته شود.

تاثیر عاطفی یائسگی زودرس

یائسگی زودرس می تواند از نظر روحی ویرانگر باشد. برخی از مشکلات رایجی که زنان ممکن است با آن مواجه شوند عبارتند از:

• غم و اندوه از احتمال بچه دار نشدن
• ترس از “پیر شدن قبل از زمان معمول”
• نگرانی از جذابیت جنسی کم در دید شریک زندگی
• مشکلات عزت نفس

برای اجتناب از درگیری با موارد بالا، گروه های درمانی می‌توانند کمک کننده باشند و همچنین، واکنش مناسب اطرافیان نسبت به این اتفاق می‌تواند به فرد کمک کند تا با تجربه یائسگی زودرس، راحت تر کنار بیاید.

نتیجه گیری

یائسگی زودرس یکی از مشکلات زنانه است که در اثر ابتلا به آن فرد امکان بارداری ندارد. علائم یائسگی و دیگر موارد مهم در این باره در مقاله توضیح داده شد اما نکته ی بسیار مهمی که در ارتنباط با این اختلال وجود دارد این است که فرد حتما در صورت مشاهده علائم به پزشک مراجعه کند و اگر در ابتدای این روند است یا برای او در حال اتفاق افتادن است نزد بهترین متخصص زنان و زایمان درمان انجام دهد. و بهتر است نکات طلایی دوران یائسگی را هم بدانید.